PHỐ HIẾN

Trong mỗi giai đoạn lịch sử cách mạng, lực lượng văn nghệ sĩ Hưng Yên đều có những đóng góp cho sự phát triển của văn học, nghệ thuật cả nước, góp phần làm nên diện mạo chung cho nền văn học, nghệ thuật nước nhà.

Văn hóa Hưng Yên, con người vùng đất Nhãn có những điểm độc đáo, khác biệt, có những tố chất riêng. Chúng ta tự hào miền quê văn hiến và cách mạng đã sản sinh nhiều nhân tài trên các lĩnh vực, góp phần to lớn vào công cuộc đấu tranh vì sự trường tồn của dân tộc, vì sự giàu đẹp, hưng thịnh của quê hương. Đất Hưng Yên tự hào là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn, trí tuệ để lớp lớp văn nghệ sĩ trưởng thành, mang hết tài năng, tâm huyết phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân qua các cuộc kháng chiến trường kỳ và anh dũng của dân tộc. Tuy nhiên, đã hàng thế kỷ qua, làm sao để khai thác, phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa vùng đồng bằng châu thổ, nội lực con người Hưng Yên để biến thành động lực thúc đẩy công cuộc xây dựng và phát triển của quê hương, vẫn là niềm trăn trở, thao thức và luôn thôi thúc văn nghệ sĩ tỉnh nhà tìm câu trả lời có tính thuyết phục và có sức lay động mạnh mẽ lòng người thông qua con đường sáng tạo văn học, nghệ thuật.

Văn học, nghệ thuật chính là mặt trận văn hóa - tư tưởng của đội ngũ văn nghệ sĩ. Những năm qua, giới văn nghệ sĩ tỉnh nhà đã chung tay gánh vác sứ mệnh ấy, luôn đồng hành cùng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hưng Yên trong công cuộc đổi mới quê hương đất nước. Bên cạnh những thành tích và kết quả đã đạt được, chúng ta cũng nghiêm túc nhìn nhận và đánh giá những khó khăn, hạn chế, tồn tại. Đó là, vẫn chưa có nhiều những tác phẩm mang tính tầm vóc, phản ánh sâu sắc bước chuyển mạnh mẽ của đời sống xã hội tỉnh nhà. Còn thiếu vắng những tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng, đạo đức và nghệ thuật, phản ánh sâu sắc, đúng tầm vóc, tương xứng truyền thống lịch sử, văn hóa, cách mạng, những thành tựu phát triển đi lên của quê hương Hưng Yên. Hoặc chưa có nhiều tác phẩm phê phán, uốn nắn những thói hư tật xấu, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, những tập tục lạc hậu, để góp phần xây dựng những chuẩn mực mới, tiên tiến trong lối sống, nếp sống văn hóa cộng đồng...

Không thể phủ nhận cuộc sống hôm nay có nhiều biểu hiện tiêu cực, đáng lên án. Mặt trái của cơ chế thị trường đẻ ra lối sống thực dụng, tôn thờ đồng tiền. Chấp nhận nền kinh tế thị trường là phải chấp nhận những mặt trái, tiêu cực của nó. Theo lẽ tự nhiên, khi mở cửa hội nhập với thế giới, văn học, nghệ thuật nước ta phải chịu áp lực xâm lấn của văn hóa ngoại lai, nhiều sản phẩm văn hóa xấu độc từ bên ngoài tràn vào. Tất cả những điều đó đã gây nên hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội đòi hỏi mọi người phải thường xuyên tu dưỡng lối sống đạo đức, xây dựng đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh. Các văn nghệ sĩ cũng không nằm ngoài quy luật chung đó. Không chỉ phấn đấu cho nghề, cho văn học, nghệ thuật mà còn phải thường xuyên rèn luyện trở thành người có văn hóa, có đạo đức và có nhân cách. Những tác phẩm văn học, nghệ thuật khi khai thác những mặt trái của đạo đức xã hội là phải góp phần khơi gợi, thức tỉnh con người tránh xa cái ác, cái xấu để nuôi dưỡng, nâng đỡ, bồi đắp cái thiện vốn có trong cuộc sống chứ không phải để cái tiêu cực lấn át. Cần đấu tranh không khoan nhượng với thói hư, tật xấu của con người và những mặt trái của xã hội. Trong mối quan hệ giữa văn học, nghệ thuật và chính trị, dù chỉ đơn giản với động cơ xây dựng, yêu mến con người hướng tới sự nhân văn, tốt đẹp thì ngay cả khi viết về cái ác, cái xấu... người đọc vẫn chấp nhận; nhưng nếu xuyên tạc sự thật, chống lại các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước thì độc giả sẽ không chấp nhận. Mỗi con đường đều có giới hạn của nó. Văn học, nghệ thuật không chỉ là nơi để văn nghệ sĩ trút bỏ ẩn ức của mình mà phải giúp công chúng vượt qua nó bằng niềm tin sâu sắc vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Văn nghệ sĩ chân chính phải là người mang trong mình bầu nhiệt huyết để lao động sáng tạo trước những rung động của thời cuộc; phải trang bị cho mình vốn sống, bản lĩnh và sự tự tin. Với thiên chức của mình, văn nghệ sĩ phải là người thể hiện được thái độ, trách nhiệm, tình cảm, trí tuệ trước những vấn đề lớn của dân tộc và thời đại thông qua văn học, nghệ thuật. Làm sao để khơi dậy trách nhiệm công dân có tác phẩm nóng hổi mang hơi thở của cuộc sống để chia sẻ, đồng hành cùng thời cuộc. Đó cũng là sự đầu tư chiều sâu đồng thời là nguồn cảm hứng giúp chúng ta sáng tác. Vì vậy trách nhiệm công dân của mỗi văn nghệ sĩ là phải biết phân định đúng sai, dũng cảm vượt khó và nuôi dưỡng niềm tin để sáng tạo nên những tác phẩm mang dấu ấn thời đại. Cộng vào đó, tài năng là cơ sở quan trọng để văn nghệ sĩ tỏa sáng. Suy cho cùng, trách nhiệm của văn nghệ sĩ là thuyết phục công chúng đến với cái đẹp, xa rời cái xấu, đó là tôn chỉ, mục đích của văn học, nghệ thuật từ xưa cho tới ngày nay và mãi mãi về sau.

Lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nay vẫn còn nguyên giá trị: “Văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy”. Thấm nhuần quan điểm ấy của Người, văn học, nghệ thuật và đội ngũ văn nghệ sĩ Hưng Yên đã và đang phát huy vai trò to lớn của mình trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần làm đẹp hình ảnh của miền quê anh hùng đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.