Nhà báo, Th.S Chu Huy Phương
Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh
Tổng biên tập Tạp chí Phố Hiến
Nằm giữa vùng phù sa của văn minh sông Hồng, qua mỗi thời kỳ lịch sử, văn hóa Hưng Yên lại được bồi đắp thêm những giá trị văn chương nghệ thuật rất đáng tự hào. Từ kho tàng dân ca phong phú, các làn điệu chèo, hát trống quân mượt mà, đằm thắm đến những sáng tác thành văn dày dặn nhiều màu vẽ của các loại hình văn học, nghệ thuật với nhiều tên tuổi danh tiếng như: Nguyễn Trung Ngạn, Đoàn Thị Điểm, Chu Mạnh Trinh, Phạm Huy Thông, Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng, Dương Quảng Hàm, Tô Ngọc Vân, Tô Ngọc Thanh, Nguyễn Đình Nghị, Vĩnh Cát, Cao Việt Bách… Trên nền tảng đó, cách đây 46 năm, vào ngày 04.01.1978, Hội Văn học - Nghệ thuật (VHNT) Hải Hưng ra đời để tập hợp, đoàn kết đội ngũ văn nghệ sỹ trưởng thành từ phong trào quần chúng, sáng tạo những giá trị mới phục vụ các nhiệm vụ chính trị của Đảng, làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân, phục vụ tốt hơn cho quê hương trong thời kỳ xây dựng và phát triển. Trải qua 4 chặng đường phát triển đầu tiên mang tên gọi Hội VHNT tỉnh Hải Hưng với 4 nhiệm kỳ Đại hội: Đại hội lần thứ I “Có nụ mừng nụ, có hoa mừng hoa” (1978 - 1984); Đại hội lần thứ II “Nụ nở thành hoa” (1984 - 1989); Đại hội lần thứ III “Đổi mới để sum suê cây trái” (1989 - 1994) và Đại hội lần thứ IV “Phấn đấu cho mùa gặt của chất lượng và thành tựu” (1994 - 1998) cũng là bốn chặng đường với không ít khó khăn, vất vả từ những ngày đầu vận động thành lập Hội. Những chặng đường đầu tiên được đánh dấu bằng sự ra đời của trên 50 tác phẩm VHNT cùng hàng chục số tạp chí Văn nghệ, đạt 40 giải thưởng, 10 Bằng khen tại các cuộc thi từ Trung ương tới địa phương với các tên tuổi tiêu biểu như: Đồng Bằng, Hoàng Nam, Nguyễn Phúc Lai, Đặng Minh Lương, Nguyễn Luận, Triều Dương, Nguyễn Hữu Phách, Nguyễn Hoàng Nẫm, Phạm Khải Hồng, Phạm Trí Tuệ, Trần Duy Trúc…
Bước sang chặng đường thứ 2, cùng với sự chia tách Hải Hưng thành hai tỉnh Hưng Yên và Hải Dương, Hội VHNT tỉnh Hưng Yên đã ra đời với vỏn vẹn gần 40 hội viên. Đây chính là bước ngoặt có tính chất lịch sử, vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với Hội VHNT Hưng Yên. Do vậy, trong nhiệm kỳ đầu tiên 1998 - 2003, Hội VHNT Hưng Yên phấn đấu thực hiện hai nhiệm vụ lớn: Phát triển hội viên, xây dựng Hội và đẩy mạnh hoạt động sáng tác, nâng tầm chất lượng tác phẩm. Từ đó đến nay, trải qua 5 nhiệm kỳ Đại hội, VHNT Hưng Yên đã có những bước phát triển lớn cả về số lượng và chất lượng tác phẩm. Mỗi nhiệm kỳ đi qua đều mang đến những màu sắc khác nhau cho bức tranh phát triển chung của nền VHNT Hưng Yên. Trong đó, nhiệm kỳ Đại hội lần thứ IX, giai đoạn 2018 - 2024 với nhiều hoạt động sáng tác, công bố tác phẩm đã mang đến những sắc màu tươi sáng cho bức tranh VHNT tỉnh nhà, góp phần khẳng định và nâng cao uy tín của Hội VHNT Hưng Yên trong phạm vi khu vực nói riêng và cả nước nói chung.
Trong suốt hành trình xây dựng và phát triển Hội VHNT tỉnh nói chung và trong giai đoạn 2018 - 2024 nói riêng, lãnh đạo Hội luôn nhận thức rõ vai trò của văn nghệ sĩ chính là lực lượng nòng cốt quan trọng làm nhiệm vụ tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Do vậy, để xây dựng và phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ có chất lượng, phát huy tốt vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ văn nghệ sĩ, Hội VHNT tỉnh Hưng Yên luôn nỗ lực làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch hoạt động, đa dạng hóa các loại hình, đẩy mạnh phong trào hoạt động báo chí văn học nghệ thuật góp phần xây dựng và làm phong phú đời sống văn hóa, xã hội ở địa phương, đóng góp một phần công sức trong công cuộc xây dựng và phát triển quê hương Hưng Yên giàu đẹp, văn minh.
Nhiệm kỳ qua, Hội VHNT đã tổ chức tốt việc tuyên truyền, quán triệt, triển khai thực hiện và vận dụng sáng tạo các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực văn học, nghệ thuật, tạo ra những tác phẩm có giá trị tinh thần cao, phản ánh tương đối đầy đủ, chân thực, khách quan trên các mặt phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh; kiên quyết đấu tranh, phản bác làm thất bại mọi âm mưu, các luận điệu sai trái, xuyên tạc nhằm chống phá Đảng, Nhà nước của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa.
Công tác xây dựng tổ chức Hội và phát triển lực lượng hội viên luôn được Hội VHNT đặc biệt coi trọng. Đại hội Hội VHNT tỉnh lần thứ IX, nhiệm kỳ 2018 - 2024 đã bầu Ban Chấp hành gồm 14 đồng chí là những hội viên tâm huyết, có nhiều năm kinh nghiệm trong hoạt động VHNT. Cơ quan Thường trực Hội VHNT gồm Văn phòng Hội và Tạp chí Phố Hiến. Văn phòng Hội có 08 số lượng người làm việc, 01 hợp đồng lao động theo Nghị định số 111/2022/NĐ-CP. Trong nhiệm kỳ này, Hội VHNT đã kết nạp được 40 hội viên, nâng tổng số hội viên lên hơn 200 người. Hội đã giới thiệu kết nạp 18 hội viên vào các hội chuyên ngành Trung ương, nâng tổng số hội viên chuyên ngành Trung ương lên 70 người, chiếm 35% tổng số hội viên của Hội VHNT tỉnh. Đồng thời, tạo điều kiện cho 06 chi hội chuyên ngành Trung ương tại Hưng Yên là Nhà văn, Mỹ thuật, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh, Kiến trúc sư, Nghệ sĩ Sân khấu, Văn nghệ dân gian hoạt động hiệu quả. Hầu hết các hội viên Trung ương đã phát huy được vai trò tiên phong trong phong trào sáng tác, trong thực hiện nhiệm vụ của các Hội địa phương. Dưới mái nhà chung VHNT tỉnh, các văn nghệ sĩ đã đoàn kết, say mê sáng tạo, góp phần từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả trong hoạt động sáng tác VHNT, góp phần tạo dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng và những người yêu nghệ thuật.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hội VHNT nhiệm kỳ qua là tổ chức, phối hợp tổ chức hiệu quả các hoạt động VHNT phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh và tổ chức tốt các sự kiện VHNT trọng tâm. Do vậy, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Hội đã chủ động tổ chức, phối hợp tổ chức và khuyến khích, vận động hội viên tích cực hưởng ứng, tham gia các cuộc thi, các cuộc vận động sáng tác VHNT, góp phần tuyên truyền, phục vụ các sự kiện chính trị lớn như: Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX; kỉ niệm 190 năm thành lập tỉnh, 80 năm thành lập Đảng bộ tỉnh, 25 năm tái lập tỉnh Hưng Yên và các ngày lễ lớn của đất nước, của tỉnh… Đặc biệt, Hội VHNT đã xuất bản 03 ấn phẩm gồm: 02 tập sách “Tình thơ Phố Hiến 1997 - 2020”, sách “Nhiếp ảnh - Mỹ thuật Hưng Yên 1997 - 2020” và tập ca khúc “25 năm âm nhạc Hưng Yên”. Bằng những hoạt động sôi nổi đó đã giúp cán bộ, hội viên nâng cao nhận thức chính trị, bám sát định hướng của Đảng trong hoạt động sáng tạo VHNT, nhất quán về nhận thức quan điểm trong sáng tác VHNT, sáng tạo được ngày càng nhiều tác phẩm VHNT phản ánh đúng, đẹp về đời sống chính trị và bức tranh kinh tế - xã hội của tỉnh, của đất nước, kiên quyết đấu tranh với những âm mưu, hoạt động “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa.
Để khẳng định và nâng cao hơn nữa vị thế của mình trong khu vực, nhiệm kỳ qua, Hội VHNT tỉnh đã đăng cai tổ chức thành công hai sự kiện VHNT lớn của khu vưc. Đó là Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Đồng bằng sông Hồng lần thứ 22 năm 2020 trưng bày 147 tác phẩm của 94 tác giả và Triển lãm Mỹ thuật khu vực II Đồng bằng sông Hồng lần thứ 28 năm 2023 trưng bày 198 tác phẩm của 186 tác giả. Hưng Yên đăng cai Liên hoan Ảnh khu vực sau 8 năm và với Triển lãm Mỹ thuật khu vực là 16 năm. Do vậy, có thể nói đây là những hoạt động ghi dấu ấn đặc biệt quan trọng trong trong nhiệm kỳ hoạt động 2018 - 2024 của Hội VHNT, thể hiện sự phát triển và vị thế ngày càng cao của Hội VHNT Hưng Yên trong khu vực Đồng bằng sông Hồng.
Nhiệm kỳ qua, Hội VHNT đã sử dụng hiệu quả, hợp lý nguồn kinh phí hỗ trợ sáng tạo VHNT của Chính phủ. Tính đến nay, đã có gần 250 lượt hội viên được hỗ trợ sáng tạo và công bố tác phẩm với tổng số tiền hàng trăm triệu đồng. Việc xét hỗ trợ sáng tạo, công bố tác phẩm luôn đảm bảo tính minh bạch, khách quan, công bằng theo đúng quy định, không dàn trải, cào bằng mà căn cứ vào chất lượng tác phẩm với sự làm việc tận tâm và nghiêm túc của hội đồng nghệ thuật. Đây chính là nguồn động viên, khích lệ to lớn để hội viên, văn nghệ sĩ của Hội có động lực sáng tác thêm nhiều tác phẩm VHNT có chất lượng. Bên cạnh đó, hàng năm Hội còn tổ chức các trại sáng tác tập trung cho toàn thể hội viên, trại sáng tác trẻ, trại sáng tác theo chuyên đề dành cho các ban chuyên môn hoặc cử hội viên tham gia các trại sáng tác theo chuyên đề của Trung ương và các bộ, ban, ngành… với gần 800 lượt hội viên tham dự. Từ các chuyến đi thực tế sáng tác cho văn nghệ sĩ đã tạo nguồn cảm hứng cho sự ra đời của hàng trăm truyện ngắn, truyện dài, bút ký, thơ, ảnh, tranh, các tác phẩm âm nhạc… để công bố, đăng tải trên Tạp chí Phố Hiến, các báo, tạp chí của tỉnh và của các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh, thành trên toàn quốc. Các hoạt động thực tế sáng tác không chỉ góp phần thắp sáng ngọn lửa của tình yêu quê hương, đất nước, cung cấp nguồn tư liệu và hơi thở cuộc sống trong trái tim người nghệ sĩ mà thông qua đó còn phát hiện và kịp thời chắp cánh, ươm mầm cho những tài năng VHNT ở khắp các địa phương, đơn vị trong tỉnh. Đặc biệt, nhiệm kỳ qua, một số ban chuyên môn tiếp tục thực hiện tốt công tác xã hội hóa hoạt động, huy động được nguồn lực của các cá nhân để tổ chức nhiều chuyến thực tế sáng tác trong và ngoài tỉnh.
Thành tích hoạt động sôi nổi của các ban chuyên môn được ghi nhận bằng việc có nhiều tác phẩm VHNT của cán bộ, hội viên được lựa chọn tham gia các cuộc thi, liên hoan, triển lãm từ khu vực, đến toàn quốc và vươn ra quốc tế. Không phụ tấm lòng và tâm huyết của người nghệ sĩ, nhiều tác phẩm VHNT - đứa con tinh thần của văn nghệ sĩ Hưng Yên khi “đem chiêng đi đánh xứ người” đã giành nhiều thắng lợi giòn giã rất đáng tự hào với gần 150 giải thưởng, huy chương các loại cả trong và ngoài nước, từ Trung ương tới địa phương ở tất cả các chuyên ngành, lưu lại nhiều tình cảm tốt đẹp đối với ban tổ chức và đông đảo công chúng yêu nghệ thuật.
Một trong những dấu ấn nổi bật nữa của Hội VHNT Hưng Yên nhiệm kỳ 2018 - 2024 là việc tham mưu tổ chức thành công Giải thưởng VHNT Phố Hiến lần thứ V, giai đoạn 2015 - 2020 với 71 giải thưởng được trao cho các văn nghệ sĩ có tác phẩm tiêu biểu, góp phần tôn vinh thành quả lao động sáng tạo nghệ thuật của các tác giả. 71 tác phẩm chính là những bông hoa đẹp nhất, là tinh túy của nền VHNT tỉnh nhà trong suốt chặng đường 5 năm. Từ kết quả của mỗi lần xét tặng Giải thưởng VHNT Phố Hiến, chúng ta có quyền tự hào về đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh nhà, luôn có sự tìm tòi, sáng tạo nghệ thuật nhằm thể hiện một cách sâu sắc nhất, sinh động nhất về vùng đất và con người Phố Hiến.
Tạp chí Phố Hiến trong những năm qua đã thực hiện tốt vai trò là cầu nối đưa tác phẩm của các văn nghệ sĩ đến với đông đảo bạn đọc, trở thành “bà đỡ” cho các sáng tác của văn nghệ sĩ, góp phần đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của nhân dân. Các tác phẩm của hội viên, cộng tác viên được sáng tác và công bố trên Tạp chí Phố Hiến đều thể hiện lập trường tư tưởng vững vàng, phản ánh một cách sinh động về cuộc sống mới, mảnh đất, con người mới Hưng Yên trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa; các tấm gương điển hình tiên tiến được nêu gương, bên cạnh đó đả kích những tiêu cực, góp phần động viên khích lệ cán bộ và nhân dân tỉnh nhà trong công cuộc xây dựng và phát triển Hưng Yên. Đáng chú ý, với sự cố gắng và quyết tâm không ngừng của Thường trực Hội, Ban Biên tập Tạp chí Phố Hiến và được phép của Bộ Thông tin và Truyền thông, Tạp chí Phố Hiến đã được mở rộng khổ lần thứ 2: Từ 18,5x26,5 cm (tháng 6/2018) lên 23x29 cm (tháng 1/2020) và tăng từ 68 trang lên 120 trang với nhiều nội dung tuyên truyền phong phú, thu hút đông đảo bạn đọc, góp phần mở rộng tầm ảnh hưởng để Tạp chí Phố Hiến dẫn đầu về sự đổi mới của tạp chí văn nghệ cả nước.
Có thể nói, với tư cách là một tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, Hội VHNT Hưng Yên đã thực hiện hiệu quả sứ mệnh là ngôi nhà chung, nơi tập hợp, đoàn kết và chắp cánh tài năng sáng tạo cho hơn 200 hội viên, văn nghệ sĩ của 9 chuyên ngành sáng tác, biểu diễn, triển lãm và xuất bản, góp phần rất lớn vào việc hình thành mảng VHNT của vùng đất Phố Hiến - châu thổ sông Hồng rất đặc sắc, hòa quyện vào dòng chảy VHNT chung của cả nước, xứng danh với câu ca “Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Hội VHNT tỉnh ngày càng quy tụ được nhiều cá nhân yêu nghệ thuật, có tinh thần nhiệt huyết, sáng tạo, nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật lần lượt ra đời góp phần giáo dục, động viên quần chúng nhân dân bồi đắp lòng yêu nước, nêu cao các giá trị “Chân - Thiện - Mỹ”, ngày càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường cách mạng mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã chọn.
Bước sang nhiệm kỳ mới, cán bộ, hội viên Hội VHNT tỉnh quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thách thức, tiếp tục thấm nhuần sâu sắc đường lối văn hóa, văn nghệ của Đảng, không ngừng đổi mới, sáng tạo để nâng cao chất lượng sáng tác, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động VHNT để Hội VHNT tỉnh Hưng Yên thực sự là trung tâm của đội ngũ trí thức văn nghệ sĩ, nơi sáng tạo ra những tác phẩm VHNT có nội dung tư tưởng tốt, giá trị thẩm mỹ cao, góp phần vun đắp, xây dựng nhân cách và tâm hồn con người Hưng Yên để xứng đáng với truyền thống lịch sử văn hóa của vùng đất “Thứ nhất Kinh kỳ, thứ nhì Phố Hiến”. Quyết tâm đoàn kết, sáng tạo, phát triển vì một quê hương Hưng Yên giàu đẹp bình yên.
