truyện ngắn  đàm quang may

Học xong Học viện Nông nghiệp Hà Nội, Thành về công tác tại Trung tâm giống cây trồng Thái Bình, một vùng quê được coi là vựa thóc của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng.

Những ngày đầu tiên nhận việc làm, Thành đã khổ công học hỏi, góp phần tích cực vào việc lai tạo ra giống ngô mới cho năng suất vượt trội. Hàng năm, cứ đến mùa ngô trổ bông, đứng trên bờ đê nhìn xuống… Chỉ thấy màu trắng hoa ngô và lá ngô xanh mướt phủ kín bãi phù sa ven sông Hồng. Giống ngô cao sản chính thức được đưa vào thâm canh trên diện rộng. Nguồn lương thực dồi dào, tạo điều kiện cho việc phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Cây ngô đã làm thay đổi bộ mặt làng xóm. Đời sống được cải thiện, dân trí được nâng cao rõ rệt. Công lao của Thành đâu phải chuyện nhỏ. Kính trọng và yêu quý anh, mỗi khi nhắc đến anh, bà con nông dân không gọi tên Thành mà quen gọi là anh “kỹ sư có bàn tay vàng”.

Bà con nông dân Thái Bình đang sôi nổi hưởng ứng phong trào chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Thành được giao trọng trách “Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học với biệt danh GL22”. Nhiệm vụ chính là lai tạo giống lúa mới có khả năng chịu hạn hán, kháng sâu cắn chẽ, chống rệp muội. Loại rệp nguy hiểm làm úa vàng nhiều héc ta lúa trong một thời gian ngắn. Nếu đề tài thí nghiệm thành công sẽ được thay thế cho giống lúa truyền thống như mộc tuyền, bao thai…

Mải theo dõi chòm lúa thí nghiệm đang trổ đòng, Thành nghỉ muộn hơn mọi ngày. Đói, mệt, khát nước. Bước thấp, bước cao, Thành đi về phía chiếc xe máy dựng dưới gốc cây gạo to tày ôm, gai mọc sần sùi và mốc thếch gần đó… Dắt xe lên đường, Thành rồ máy, vào số, chiếc xe máy chồm lên, Thành lái xe chạy về làng. Trong đầu Thành lần lượt hiện ra những việc cần làm ngay… Đón con gái này, nấu cơm này, giặt chậu quần áo ngâm xà phòng từ sáng này. Vợ Thành là bạn học cùng lớp hồi phổ thông, cô là nhân viên Ngân hàng. Hôm nào cũng về muộn. Vậy là Thành tự mình phải gánh vác tất tật việc nhà. Vợ Thành vốn tính hổ mang. Hổ lửa, trái ý một tí thì… hoặc là khùng lên ngay. Hoặc là càm ràm cả buổi chưa chán. Thuộc nết vợ, Thành không hề đối nhời, chỉ toét miệng cười cho êm cửa, êm nhà.

Thành phóng xe máy về đến ngã ba đường, toan đến nhà trẻ đón con gái thì nghe giọng nói quen thuộc ngay bên tai:

 - Chào anh kỹ sư có bàn tay vàng!

Thành đánh mặt ngước nhìn. Nhận ra Tụ, bạn học cùng lớp.

Tụ nhìn Thành, hỏi:

 - Trông ông có vẻ không được nhàn nhã cho lắm.

Thành nhìn vào mắt Tụ:

 - Thì lâu nay vẫn thế. Có chuyện gì hả?

Tụ chậm rãi:

 -  Bệnh phổi thầy chủ nhiệm tái phát. Ta đi thăm thầy một chốc. Nhỉ!

 Thành sốt sắng:

 - Vậy à. Đi ông!

Nói đoạn, quay xe, nới tay ga, Thành phóng đi trước. Tụ theo sau.

Hai người đến nhà thầy chủ nhiệm Du. Thầy nằm trên giường, ho sù sụ… Bên chân giường có một cái chậu đựng đờm lẫn máu tươi thầy vừa thổ ra xong.

Thầy Du là giáo viên dạy môn Sinh vật. Vừa là thầy chủ nhiệm lớp suốt ba năm học của Thành và Tụ.

Ngước nhìn lên, thầy Du nhận ngay ra hai cậu học trò cưng. Tụ là lớp trưởng. Thành là cán sự môn Sinh vật của thầy. Vừa cất cơn ho, đang đuối hơi, thầy phải vẫy tay ra hiệu mời hai người ngồi xuống ghế kê sẵn bên cạnh.

Xem chừng đã hồi sức, nhìn Thành, thầy chậm rãi:

- Dạo này Thành gầy và đen đi nhiều.

Thành cười bẽn lẽn như thuở nào vẫn còn là cậu học trò bé nhỏ của thầy:

 - Vâng ạ. Suốt ngày em bêu nắng ngoài đồng ruộng thì đen đúa thế này cũng là chuyện thường tình... Mà, thưa thầy… Thầy yếu mệt vậy, sao không…

Thầy Du đón lời:

- Cái tang viêm phổi tắc nghẽn này khó trị lắm. Xác định phải trường kỳ điều trị thôi.

Đưa tay, nắm lấy bàn tay khô, xương bọc da và lạnh giá của thầy, Thành hạ giọng buồn nói:

- Thầy lâm bệnh thế này là tại em. Em thật có lỗi quá!

Kỷ niệm xưa vụt hiện về …

Hôm ấy, tiết trời mùa đông rét cắt da, cắt thịt, thầy Du dẫn cả lớp ra vườn thực vật làm thực hành. Thầy đang làm mẫu cách lai ghép cây ăn quả. Tự dưng Thành tối tăm mặt mũi. Đứng không vững, Thành phải ngồi bệt xuống nền đất, mặt mày tái xám, toàn thân run lên bần bật. Thầy Du vội đi tới, thốt lên:

- Bị cảm lạnh rồi. Mau đưa bạn vào trong lớp. Chóng lên.

Các bạn xúm lại, toan đưa Thành vào lớp, thầy Du vội nói:

- Khoan đã.

Đoạn thầy cởi áo khoác choàng vào người Thành. Thấy chưa đủ, thầy cởi nốt chiếc khăn đang quấn trên cổ mình, quàng lên đầu, lên cổ cho Thành. Tụ cùng người bạn nữa đưa Thành vào lớp học. Ngồi đấy, Thành thấy hơi ấm của chiếc áo khoác, của chiếc khăn thầy san sẻ cho lan tỏa ra toàn thân. Cảm giác ấm áp đến kỳ lạ, Thành thấy mình khỏe ra trong chốc lát. Ngoài vườn thực vật, thầy Du vẫn tiếp tục dạy học trò cách thức lai ghép cây. Gió lạnh thổi về hun hút. Trời càng rét đậm hơn. Trên người thầy lúc này chỉ còn mỗi chiếc áo sơ mi mỏng manh.

Bỗng thầy ôm ngực ho. Thầy ho như bào, như nạo phổi. Mặt mày tái tím, nước mắt, nước mũi ứa ra.  Thầy gục xuống. Cả lớp xúm lại vực thầy dậy, đưa đi cấp cứu.

Thầy Du mang bệnh phổi từ đấy.

Tốt nghiệp Trung học phổ thông, theo gợi ý của thầy Du, Thành thi vào Học viện Nông nghiệp Hà Nội và đã trúng tuyển hệ chính quy Khoa Cây trồng. Nghe lời thầy, Thành nguyện theo đuổi suốt cuộc đời nghề cải tạo giống cây trồng cho bà con nông dân ở quê nhà Thái Bình.

Thầy đi viện liên miên. Bệnh lui rồi lại tái phát. Thầy điều trị suốt mấy năm liền không dứt bệnh. Cho đến bây giờ tuổi cao, sức kiệt, càng nặng thêm.

Rời nhà thầy chủ nhiệm, trời đã chuyển sang chiều. Ra đến cổng, Thành mới giật mình nghĩ đến nhiệm vụ của mình... Biết là vợ đã đi đón con. Thành đi thẳng về nhà.

Vợ đang ngồi trước chậu áo quần đầy ắp. Thành đánh xe vào sân. Chưa kịp rời khỏi xe. Vợ Thành đã hiện ra trước mặt. Tay cô bám đầy bọt xà phòng trắng lốp như đi găng tay. Thành chưa kịp đôi hồi. Vợ đã cất nhời, hàm răng rít lại:

- Cũng biết đường, biết nẻo mà về đấy cơ à?

Không buồn chờ Thành nói gì, cô vợ sấn tới gần hơn, hít hà một hơi rồi nói:

- Không mùi rượu bia.

Lùi lại một bước, nhìn khắp người Thành, nhìn lên mặt Thành, ánh mắt soi mói như tìm kiếm thứ gì đó rất chi là bí ẩn, cô vợ buông câu nhận xét:

 - Không dấu vết son phấn gì của đàn bà.

Chưa chịu buông tha, cô vợ lại gằn giọng:

- Vậy thì đi đâu? Hả?  

Cô vợ đổi giọng càm ràm:

- Con khóc lòi bong bóng mũi ở nhà trẻ không đón, cơm không nấu, áo quần không giặt giũ. Đi đàn đúm ở đầu đường, xó chợ nào. Hả?

Thành gạt chân chống dựng xe rồi lẳng lặng đi tới bên chậu quần áo vợ đang giặt dở. Thành ngồi xuống và toan thò thay vào chậu.

- Trêu ngươi không cơ chứ.

Cô vợ chạy theo, kéo cái chậu ra khỏi tay Thành:

- Để đấy. Mà tại sao không nói là đi đâu với thằng nào, con nào?

Nhìn bộ mặt đỏ phừng phừng của vợ, Thành biết là nói câu pha trò lúc này là lạc lõng. Liền thật thà:

- Đi thăm thầy chủ nhiệm đang ốm nặng. Chứ lêu lổng ở đâu!

Chưa tin vào tai mình, cô vợ nhìn vào mặt chồng, gặng:

 - Hả?

Thành chậm rãi:

- Thầy Du bệnh lại tái phát. Thổ ra máu tươi. Đận này khó qua khỏi...

Giọng vợ dịu xuống ngay tức thì:

- Vậy à! Sao không điện thoại cho em cùng đi.

Giặt xong chậu quần áo, vợ thành vui vẻ sắp cơm ăn.  

 Vợ Thành cũng nhận biết thầy lâm bệnh nặng thêm là vì chồng mình vào buổi thực hành hôm ấy. Còn công lao dạy dỗ của thầy nữa. Chưa hề báo đáp gì được. Vậy thì Thành bỏ việc nhà đi thăm thầy liệu có lỗi gì? Trách móc chồng là không phải đạo.   

 Vợ Thành chậm rãi:

 - Chiều nay, anh nghỉ việc đến trông nom thầy. Nhớ!