Dương Đức

Là người con của quê hương Hưng Yên, Cao Việt Bách được coi như hạt giống đỏ của cách mạng Việt Nam bởi cha ông là nhà cách mạng tiền khởi nghĩa, hoạt động bí mật, bị thực dân Pháp xử tử hình. Năm 1952, ông được đưa lên chiến khu Việt Bắc, sau đó sang Trung Quốc học tập ở lớp thiếu sinh quân. Năm 1954, ông được nhà nước cho đi học trường Thiếu nhi Việt Nam tại Moskva (Liên Xô cũ) với mục đích đào tạo lâu dài để trở thành cán bộ chính trị chủ chốt cho cách mạng sau này. Cao Việt Bách vốn có năng khiếu âm nhạc nên trong những năm học tập ở trường Thiếu nhi Việt Nam, được tiếp xúc với nền âm nhạc hiện đại Xô Viết, được nghe, xem biểu diễn âm nhạc nhạc giao hưởng và hợp xướng, ông đã có khuynh hướng muốn theo học âm nhạc. Năm 1959, ông thi vào Khoa chỉ huy hợp xướng Nhạc viện Gnesin, Matxcova. Năm 1962, thi tốt nghiệp ra trường ông đã đoạt tấm bằng loại ưu. Đây không chỉ là một vinh dự lớn của cá nhân ông, của lớp sinh viên Việt Nam tại Matxcova thời kỳ đó, mà còn là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam.

Trở về nước, ông làm Chỉ huy chính của dàn nhạc Đài Phát thanh tiếng nói Việt Nam. Ngoài đời nhạc sĩ Cao Việt Bách sống rất hiền hậu và giản dị, ông luôn vui vẻ, gần gũi với anh chị em văn nghệ sĩ nên được mọi người trong tập thể Đài và các nghệ sĩ yêu mến. Đời thường là như vậy nhưng trong biểu diễn âm nhạc thì nhạc sĩ Cao Việt Bách như được lột xác với những tổng phổ trên giá nhạc, những tuyến giai điệu của các nhạc cụ trong dàn nhạc như nhảy múa, vang lên trong ông, cây đũa chỉ huy trên đôi tay được ông truyền lửa, thổi thêm hồn cốt, tạo nên một phong cách chỉ huy rất Cao Việt Bách mà không ai có được, một phong cách với thần thái rất riêng, hơi nhún nhảy như thôi miên hút hồn các nhạc công, tạo nên những âm thanh của các cây đàn trong dàn nhạc được bừng lên, thức tỉnh và đắm say lòng người, chính vì vậy nên giới âm nhạc hay gọi ông là nhạc sĩ Cao Việt Bốc. Trong chuyên môn, ông làm việc một cách nghiêm túc và trách nhiệm, ngoài chỉ huy âm nhạc, nhạc sĩ Cao Việt Bách còn sáng tác âm nhạc cho sân khấu, hợp xướng, nhạc phim, nhạc múa và sáng tác cho thanh nhạc (ca khúc), ca khúc ông viết không nhiều nhưng những ca khúc ông viết đều để lại nhiều ấn tượng trong lòng khán, thính giả như các tác phẩm: “Cung đàn mùa xuân” - thơ Lưu Trọng Lư, “Tiếng hát từ thành phố mang tên Người” - thơ Đăng Trung, “Gửi Huế thành phố thép anh hùng” và một số ca khúc thiếu nhi khác…

Ca khúc “Cung đàn mùa xuân” nhạc sĩ Cao Việt Bách viết cách đây 49 năm nhưng có một chi tiết rất ít người biết trong ca khúc này là: Câu hát “Em ơi vút lên một tiếng đàn”, chữ “đàn” nhạc sĩ viết ngân 2 phách rưỡi, chữ “kìa” và chữ “đàn” tiếp theo cả hai chữ này đều được viết đảo phách, một đảo phách trong nhịp, một đảo phách ngoại nhịp. Khi tập cho ca sĩ không hiểu vì tâm lý hay sao mà ca sĩ hát luôn bị trượt nhịp, không đảo được cả hai âm liền nhau nên nhạc sĩ phải ưu tiên ca sĩ, sửa lại cho ngân đủ 3 phách, cho hát đảo một phách ngoại nhịp thôi để công việc thu thanh được nhanh chóng và trơn tru hơn, từ đó đến nay các ca sĩ đều hát ngân 3 phách.

 Nhạc sĩ Cao Việt Bách sinh ngày 10 tháng 10 năm 1940 tại thôn Nhân Dục, xã Hiến Nam thành phố Hưng Yên (nay là phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên). Sau nghỉ hưu một thời gian, ông chuyển vào Nam sinh sống cùng gia đình ở thành phố Hồ chí Minh, nơi trước đó đã khơi nguồn cảm hứng để ông cho ra đời ca khúc nổi tiếng “Tiếng hát từ thành phố mang tên Người”. Trong đời sống âm nhạc hiện nay, hai ca khúc “Cung đàn mùa xuân” và “Tiếng hát từ thành phố mang tên Người” vẫn luôn được xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng, các sân khấu ca nhạc chuyên nghiệp lớn của Trung ương và địa phương cũng như trên sân khấu hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng trên toàn quốc, rất nhiều nghệ sĩ tên tuổi đã thành danh và được công chúng nhắc tên gắn liền với ca khúc này. “Cung đàn mùa xuân” của nhạc sĩ Cao Việt Bách là một nhạc phẩm nổi tiếng, luôn được khán thính giả yêu thích và sống mãi với thời gian.