Phùng Văn Khai

Thơ Hương Sinh đến với tôi từ những ngày đầu chị cầm bút cách đây đã nhiều năm. Yêu và đam mê đã đành, nhưng để đến định vị, đóng đinh và đẩy được người đọc cuốn theo cõi thơ mình lại là vấn đề khác. Thơ chị những ngày đầu vướng vào bức tường chắn sừng sững ấy. Thật ngạc nhiên, không như đa số những người khác chịu thỏa hiệp, buông xuôi, ru ngủ mình bằng những vần thơ đèm đẹp, véo von, vô thưởng, vô phạt, chim hoa lá mây trời sông nước mà luôn mắc chung một bệnh: nhạt, văn chương tối kỵ, nhạt thơ càng tối kỵ hơn.

Không phải đến lúc cầm trên tay “Chòng chành bến cũ” tôi mới mừng cho chị mà đã nhen nhóm hy vọng từ trước đó trong những chùm thơ chị gửi dự thi của Báo Văn nghệ Quân đội là một mặt bằng, còn là diện mạo thơ của cả nước. Văn nghệ Quân đội là nơi ươm mầm cũng là nơi khẳng định của các nhà thơ đã và đang thành danh, đặc biệt là những người đang nhập cuộc với thơ. Những chùm thơ Hương Sinh gửi đến Văn nghệ Quân đội vạm vỡ dần, chín đằm hơn và đặc biệt chị rất có ý thức trong sự tự vượt lên chính mình. Một điều tưởng dễ nhưng là vô cùng khó.

 Phải thấy rằng Hương Sinh viết khỏe, có nội lực, chịu khó tìm tòi và luôn biết cách mở rộng biên độ từ chính cuộc sống phong phú của mình. Thơ chị dẫu là lục bát, tự do, năm chữ, sáu chữ hay những đoản khúc ngắn thì hiện lên ở đó một tiếng lòng trở trăn, ấm sáng. Chính điểm này đã bù đắp lại sự thô mộc đôi khi xuề xòa câu chữ, vần điệu. Nhưng cũng xin nói ngay đừng tưởng Hương Sinh không luyện chữ, thậm chí có lúc quá đà còn làm khó chữ. Trong những lần góp ý liên tục với Hương Sinh, với tư cách người cầm bút đồng thời, tôi luôn thẳng thắn đưa ra những quan điểm của mình với chị. Nghệ thuật vốn luôn thăm thẳm vô cùng.

Em xuống biển/ Thấy mình như con sóng/ Còn anh là bão tố đêm đông/ Biển vẫn hát những bài ca hy vọng/ Sóng có còn nguyên vẹn giữa cơn giông? (Bão giông và con sóng). Thấy ngay được dẫu trăn trở đến mấy thì vẫn là những trăn trở, ấm sáng. Dòng sông vẳng tiếng chèo khua/ Để lại phía sau vui, buồn, trong, đục/ Văng vẳng bên tai rạng ngày thôi thúc/ Cuộc hành trình về bến mới sơ sinh (Cuộc hành trình). Thấy ngay được đó là sự rạng lên quyết liệt của một người luôn biết yêu cuộc sống.

Thơ lục bát chiếm đa phần trong “Chòng chành bến cũ”. Đây vừa là sự tự tin về khẳng định sở trường và đương nhiên bộc lộ những sở đoản mà bất kỳ người làm thơ nào cũng khó tránh khỏi. Có những câu hình ảnh trong thơ Hương Sinh đã bật ra khá độc đáo, sắc nét, chiêm nghiệm từ cuộc sống: Con đường dài lắm ai ơi/ Cớ sao lại gặp nhau nơi cuối sào (Ru tình); Triền đê tư lự đăm chiêu/ Mẹ ngồi buộc lại những điều ngổn ngang (Nét xưa); Nón mê múc ngọn gió đồng/ Nắng xiên một tấm lưng còng hong phơi (Bóng mẹ); Sân đình Màu vẫn trắng trong/ Chớ trêu càng giấu càng bong ra ngoài (Tiếng trống anh Nô).

Tôi rất thích một bài thơ lục bát ngắn “Heo may”:

Quanh trong bốn bức tường nhà

Còn đâu

hơi sức

        bay xa

                    lượn gần

Nhạt nhòa, dò dẫm bước chân

     Này yêu,

        này ghét

            sờ lần, nhớ, quên

Chiều rơi vạt nắng bên thềm

   Ngoài kia nắng đã

                          trải miền heo may.

Bài thơ ngắn nhưng có dũng khí đặt ra một chất vấn mới với những gì cũ kỹ, giáo điều, khuôn phép luôn được khoác lên mình tấm áo choàng mặc định, khiến người đời né tránh hoặc im lặng. Cặp lục bát cuối mở ra vững vàng, ấm sáng đã cho ta thấy bản lĩnh của người cầm bút sự dũng cảm còn có một tấm lòng mời gọi, bao dung. Thơ Hương Sinh vượt lên chính mình từ những khoảnh khắc như thế.

Cũng thấy được Hương Sinh rất yêu quê hương. Con người ai chẳng có quê hương, nhưng theo cái cách mà Hương Sinh yêu thì không có nhiều: Em từ khoai lúa bước ra/ Lớn lên trong khúc nhạc hòa sông quê - Mơ về những giấc mơ xa/ Gói vào lòng đất phù sa quê mình (Xuân em - Tặng CLB Hương Quê Minh Khai 20 tuổi); Quê hương ơi ! Hương Quê ơi/ Em mười tám tuổi hương đời bay xa (Tuổi em mười tám); Chắt từ trong tiếng ru xa/ Hoa xoan nở tím tháng ba bên đường (Tiếng lòng); Cồng chiêng nức nở canh gà/ Điệu chèo lắng hạt phù sa sông Hồng (Đến hẹn); Đứng trên triền đê cong/ Ngắm con đò da diết/ Đọng bãi bồi bên sông/ Cây bật xanh chồi biếc - Thướt tha trên phố cổ/ Nắng ấm tràn ban mai/ Em long lanh ánh mắt/ Chúm chím nụ xuân cài (Xuân).

Nhưng Hương Sinh không chỉ đắm đuối với vùng quê riêng. Chị còn trải lòng, trăn trở với các vùng đất khác. Khi thì nơi đảo xa sóng trắng: Các anh đứng cắm thêm sâu cột mốc/ Lấy thân mình lá chắn đạn quân thù (Nỗi nhớ Gạc Ma); Nỗi đau giấu kín vào lòng/ Nén trầm cháy đến tận cùng vẫn đau/ Lời san hô biết về đâu/ Hương nào xuống được biển sâu cùng người (Lời san hô); khi tận cùng biên cương gió núi mưa ngàn: Nắng gió thất thường núi rừng biên ải/ Đất với người đồng sức đồng lòng/ Có đất nước nào như Tổ quốc ta không - Lào Cai ơi! Mây trời khi đục, khi trong/ Sớm mưa nguồn/ Chiều chớp biển giăng! (Bâng khuâng Hồ Kiều); khi thổn thức trước hàng bia mộ nơi đất thiêng Côn Đảo: Một góc trời trùng trùng bia/ Khói nhang thơm vịn ngọn gió trời/ Tiếng chuông chùa vọng lời tĩnh lặng/ Côn Đảo rạng dần văng vẳng đưa nôi (Côn Đảo). Điều đó cho thấy tiếng lòng trái tim nhà thơ luôn đập nhịp thăng trầm cùng đất nước. Chính từ tấm lòng luôn hướng tới cái chung, cái lớn lao như đã chắt ra được những vần thơ, dù chưa mượt mà, bay bổng, chưa gây được bão giông thì cũng là những lời nói chí tình của con dân Việt với hải đảo, biên cương.

Có thể khẳng định rằng “Chòng chành bến cũ” là một tập thơ vững vàng của Hương Sinh. Với tư cách đồng nghiệp, xin được chúc mừng những đóng góp của nhà thơ Hương Sinh.